VÌ SAO CA
SĨ QUỐC THIÊN BỊ PHẢN ĐỐI?
VẤN ĐỀ
KHÔNG CHỈ LÀ ANH HÁT GÌ Ở HẢI NGOẠI
“Tại sao phải phản đối ca sĩ Quốc Thiên? Anh ta ra hải
ngoại có hát nhạc ca ngợi cộng sản đâu?”
Thoạt nghe, câu hỏi ấy có vẻ hợp lý. Nhưng vấn đề cần được
nhìn rộng hơn: sự phản đối của một bộ phận người Việt tị nạn không chỉ căn
cứ vào bài hát mà một ca sĩ trình diễn trong một đêm văn nghệ ở Hoa Kỳ,
mà còn căn cứ vào những gì người nghệ sĩ ấy từng lựa chọn trình diễn, những
biểu tượng chính trị mà những ca khúc ấy tôn vinh, và ký ức lịch sử mà chúng gợi
lại đối với cộng đồng.
CỘNG ĐỒNG KHÔNG THỂ ĐÁNH ĐỒNG MỌI CA SĨ TRONG NƯỚC
Trước hết cần nói rõ: Cộng đồng không chủ trương chống bất cứ
ca sĩ nào từ Việt Nam sang Hoa Kỳ biểu diễn. Một ca sĩ sinh sống trong nước,
sang Hoa Kỳ hát những bản tình ca, những ca khúc quê hương hay những tác phẩm
thuần túy nghệ thuật, tự thân điều đó không đủ để kết luận người ấy đang làm
công tác tuyên truyền chính trị.
Nếu phản đối tất cả chỉ vì họ “từ Việt Nam sang”, chúng ta sẽ
biến vấn đề chính trị thành sự phân biệt xuất xứ và làm yếu chính lập luận của
mình.
Điều cần đặt ra là:
Người nghệ sĩ ấy trước đây đã sử dụng tiếng hát của mình
cho những nội dung nào?
HỒ CHÍ MINH KHÔNG PHẢI LÀ MỘT BIỂU TƯỢNG TRUNG TÍNH
Đối với Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, Hồ Chí Minh được
tôn vinh như người sáng lập và lãnh đạo phong trào cộng sản Việt Nam.
Nhưng đối với rất nhiều người Việt đã trải qua chiến tranh,
tù cải tạo, vượt biển, mất quê hương hoặc phải sống lưu vong, Hồ Chí Minh và chế
độ cộng sản lại gắn liền với một chương lịch sử đầy đau thương.
Từ sự hình thành và phát triển của phong trào cộng sản, Việt
Nam đã trải qua nhiều thập niên chiến tranh và những biến động khốc liệt: đấu
tố trong Cải cách Ruộng đất, chiến tranh Bắc–Nam, những cuộc thanh trừng và đàn
áp chính trị, tù cải tạo sau năm 1975, làn sóng thuyền nhân và những cuộc vượt
biên đầy chết chóc.
Cho nên từ nỗi đau đó,hể ai ca tụng lãnh tụ cộng sản hay chế
độ cộng thì những nạn nhân từ các biến động khốc liệt trên xem những biểu tượng của chế độ cộng sản như những
biểu tượng hoàn toàn chủ động.
Bởi vậy, khi một nghệ sĩ chủ động trình diễn những tác phẩm
mang nội dung tôn vinh Hồ Chí Minh, phản ứng của một bộ phận người Việt tị nạn
không đơn thuần xuất phát từ chuyện “thích hay không thích một bài hát”.Đối
với họ, đó là vấn đề ký ức lịch sử và lập trường chính trị.
CÂU CHUYỆN VỀ TIỂU ĐOÀN 307
Tương tự, những ca khúc ca ngợi lực lượng vũ trang cộng sản,
trong đó có hình tượng Tiểu đoàn 307, không được tất cả người Việt tiếp nhận giống
nhau.
Trong lịch sử chính thống của phía cộng sản, đơn vị này được
ca ngợi như một đơn vị chiến đấu anh hùng. Nhưng trong ký ức của những người đứng
về phía Quốc Gia và những gia đình từng trải qua chiến tranh, hình ảnh các lực
lượng cộng sản lại gắn với những cuộc giao tranh, chết chóc và những mất mát rất
khác.
Chính vì vậy, khi một ca sĩ nổi tiếng trình bày một ca khúc
mang tính ca ngợi một biểu tượng quân sự cộng sản, người nghe không nhất thiết
chỉ nghe giai điệu.Họ còn nghe thấy thông điệp.
Và đối với những người mang ký ức đau thương của chiến
tranh, một bài hát tuyên truyền không còn đơn giản là một sản phẩm giải trí.
“NHƯNG QUỐC THIÊN SANG MỸ ĐÂU CÓ HÁT NHẠC CỘNG SẢN?”
Đúng: nếu trong một chương trình tại Hoa Kỳ, Quốc Thiên chỉ
hát tình ca thì những bài hát cụ thể trong chương trình ấy không thể tự động bị
gọi là “nhạc cộng sản”.
Nhưng những người phản đối sẽ đặt câu hỏi khác:
Một nghệ sĩ có thể được đánh giá hoàn toàn tách biệt khỏi
những hoạt động nghệ thuật công khai trước đó của mình hay không?
Giả sử một ca sĩ ở Việt Nam từng trình diễn những chương
trình hoặc tác phẩm mang nội dung chính trị rõ rệt, nhưng khi sang Hoa Kỳ lại
chỉ hát tình ca. Những người phản đối cho rằng việc thay đổi tiết mục không
nhất thiết xóa bỏ ý nghĩa của những lựa chọn trước đó.
Để khẳng định rằng chuyến biểu diễn tại hải ngoại “nhằm mục
đích tuyên vận cho cộng sản” thì người việt tị nạn cộng sản đã nêu lên rồi.
Sau hằng loạt nghị quyết của bộ chính trị và gần đây là nghị quyết 23 của bộ chính trị .
Thì tên ca sĩ Quốc Thiên đã xuất hiện ở hải ngoại. Đây không phải là sự ngẫu
nhiên. mà đây có một sự tính toán của Ban Tuyên Giáo.
Và việc người Việt ở hải ngoại phản đối tên ca sĩ này thể hiện một lập trường chống cộng có lý lẽ.
PHẢN ĐỐI LÀ QUYỀN – NHƯNG PHẢI PHẢN ĐỐI CÓ NGUYÊN TẮC
Hoa Kỳ là một xã hội tự do.Ca sĩ có quyền biểu diễn trong phạm
vi pháp luật.
Người tổ chức có quyền mời.
Khán giả có quyền mua vé.
Và những người bất đồng cũng có quyền không mua vé, kêu gọi
tẩy chay hoặc biểu tình ôn hòa, miễn là tôn trọng luật pháp và quyền của
người khác.
Đó mới chính là sức mạnh của xã hội dân chủ.
Người Việt tị nạn cộng sản không cần phải sử dụng phương
pháp độc đoán để chống lại điều mà mình cho là độc đoán.
Chúng ta có thể phản đối bằng tài liệu, bằng lập luận, bằng
quyền tự do ngôn luận và bằng quyết định không ủng hộ những nghệ sĩ mà mình cho
rằng đã góp tiếng hát vào việc tôn vinh những biểu tượng chính trị đi ngược với
ký ức và lập trường của cộng đồng.
ĐỪNG ĐẶT SAI CÂU HỎI
Vì vậy, câu hỏi:
“Quốc Thiên sang Mỹ có hát nhạc cộng sản đâu, tại sao phải
chống?”
Chưa phản ánh đầy đủ vấn đề.
Câu hỏi chính xác hơn phải là:
“Những hoạt động và lựa chọn nghệ thuật trước đây của một
ca sĩ có đủ khiến cộng đồng quyết định không đón nhận người ấy hay không?”
Mỗi người có quyền đưa ra câu trả lời của mình.
Riêng đối với những người Việt tị nạn đã mang theo ký ức chiến
tranh, tù đày, vượt biển và mất quê hương, họ cũng có quyền nói rằng có những
lằn ranh lịch sử mà họ không muốn bước qua.
Nhưng nếu muốn tiếng nói ấy được thế hệ trẻ và xã hội Hoa Kỳ
tôn trọng, sự phản đối phải dựa trên sự thật, bằng chứng và tinh thần ôn hòa,
Không chống một con người chỉ vì người ấy từ Việt Nam sang.Không chống một
tiếng hát chỉ vì khác biệt xuất thân.
Nhưng có quyền phản đối những lựa chọn nghệ thuật mang thông điệp chính trị
mà mình cho rằng đã tôn vinh một chế độ và những biểu tượng gắn với đau thương
của dân tộc.
Đó là sự khác biệt cần được nói cho rõ.
Duy Văn
(Editor – in - Chief of California Magazine)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét