LOẠN DANH XƯNG “NHÀ BÁO” TRONG DÒNG TRUYỀN THÔNG HẢI NGOẠI

 LOẠN DANH XƯNG “NHÀ BÁO” TRONG DÒNG TRUYỀN THÔNG HẢI NGOẠI

Một sự đánh tráo nguy hiểm giữa tự do ngôn luận và trách nhiệm xã hội

Xã luận

Trong sinh hoạt truyền thông của cộng đồng người Việt hải ngoại những năm gần đây, một hiện tượng ngày càng rõ nét và đáng lo ngại đang diễn ra: sự loạn danh xưng “nhà báo”. Chưa bao giờ hai chữ vốn mang ý nghĩa nghề nghiệp, trách nhiệm và chuẩn mực này lại bị sử dụng tùy tiện, dễ dãi và thiếu kiểm soát như hiện nay.

Chỉ cần một tài khoản mạng xã hội, một kênh YouTube, hay vài bài viết trên diễn đàn, không ít người đã tự phong cho mình danh xưng nhà báo, ký giả, hay truyền thông đấu tranh. Sự tự phong ấy, nếu không được đặt trong khuôn khổ nghề nghiệp và đạo đức báo chí, không những sai về bản chất, mà còn gây tác hại nghiêm trọng cho đời sống cộng đồng.

Tự do ngôn luận không đồng nghĩa với quyền mạo danh báo chí

Không ai phủ nhận quyền tự do ngôn luận – đó là một giá trị nền tảng của xã hội dân chủ. Tuy nhiên, tự do phát biểu ý kiến cá nhân hoàn toàn khác với việc hành nghề báo chí.

Nhà báo không chỉ là người nói, người viết, hay người phát sóng. Nhà báo là người:

• Thu thập và kiểm chứng thông tin
• Tuân thủ chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp
• Chịu trách nhiệm công luận về những gì mình công bố
• Không sử dụng truyền thông như công cụ phục vụ tư thù, kích động hay bôi nhọ

Việc núp dưới chiêu bài tự do ngôn luận để mạo danh nhà báo là một sự đánh tráo khái niệm, làm xói mòn niềm tin của công chúng đối với báo chí chân chính.

Khi danh xưng bị lạm dụng

Trong dòng truyền thông hải ngoại hiện nay, không khó để bắt gặp những hiện tượng:

• Tin đồn được trình bày như tin tức
• Suy đoán được khoác áo “điều tra”
• Chửi bới được gọi là “phản biện”
• Kích động cảm xúc được xem là “đấu tranh”

Thế nhưng, những hành vi ấy lại được nhân danh báo chí. Đây chính là căn nguyên của sự loạn danh xưng, khiến công chúng khó phân biệt đâu là thông tin đáng tin cậy, đâu chỉ là phát ngôn cá nhân được thổi phồng.

Báo chí không phải là cái loa phóng đại sự giận dữ, càng không phải là vũ khí để thanh toán ân oán cá nhân.

Hệ lụy đối với cộng đồng

Sự lạm dụng danh xưng “nhà báo” không chỉ làm tổn hại uy tín của những người làm báo chân chính, mà còn:

• Gây nhiễu loạn thông tin
• Làm mất phương hướng nhận thức của người trẻ
• Đẩy cộng đồng vào vòng xoáy nghi kỵ, chia rẽ và đấu tố
• Khiến sự thật bị chìm khuất trong ồn ào và giật gân

Đáng lo hơn, khi thông tin sai lệch gây hậu quả, những người mạo danh báo chí thường không chịu trách nhiệm, bởi họ núp sau hai chữ “cá nhân”.

---

Gọi đúng tên để giữ gìn giá trị báo chí

Một nền truyền thông lành mạnh cần sự phân định rõ ràng:

• Facebooker, YouTuber, người viết diễn đàn là người phát biểu cá nhân
• Nhà báo, ký giả là người hành nghề chuyên nghiệp, chịu trách nhiệm xã hội

Danh xưng “nhà báo” không phải là chiếc áo có thể khoác lên tùy tiện. Đó là một cam kết đạo đức, một trách nhiệm trước công chúng, và là lương tâm của người cầm bút.

Kết luận

Xã hội càng mở, thông tin càng nhiều, thì trách nhiệm của người phát tán thông tin càng lớn. Việc gọi đúng tên sự việc, đặt đúng chỗ danh xưng không nhằm hạn chế tự do, mà để bảo vệ sự thật và giữ gìn phẩm giá của báo chí.

Ai không làm báo, xin đừng mạo danh báo chí.

Ai không tôn trọng sự thật, xin đừng nhân danh công luận.

Bởi lẽ, khi danh xưng bị lạm dụng, chính sự thật là nạn nhân đầu tiên.

Duy Văn